Làn sóng tăng vốn gần 290 nghìn tỷ đồng: Thị trường chứng khoán Việt Nam đứng trước phép thử thanh khoản

Từ khóa: tăng vốn, phát hành cổ phiếu, IPO, thanh khoản thị trường, ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, dòng tiền, hấp thụ nguồn cung, pha loãng cổ phiếu

Mở đầu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đặc biệt khi lượng vốn cổ phần chờ huy động lên tới gần 289,5 nghìn tỷ đồng, trong khi khoảng 70% kế hoạch phát hành vẫn chưa được triển khai. Con số này không chỉ phản ánh nhu cầu vốn rất lớn của doanh nghiệp, mà còn đặt ra một câu hỏi quan trọng hơn: thị trường có đủ sức hấp thụ lượng cung mới trong giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026 hay không?

Nếu nhìn ở góc độ doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhu cầu mở rộng quy mô, tăng năng lực tài chính và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Nhưng xét từ phía thị trường, một đợt cung cổ phiếu tăng mạnh thường kéo theo áp lực lên giá, định giá và đặc biệt là thanh khoản. Nói cách khác, cuộc chơi lúc này không còn nằm ở việc doanh nghiệp có huy động được vốn hay không, mà là dòng tiền có đủ mạnh và đủ chọn lọc để hấp thụ lượng cổ phiếu mới hay không.

Nguồn cung cổ phiếu tăng mạnh: Áp lực không thể xem nhẹ

Theo dữ liệu cập nhật từ FiinGroup, tổng giá trị phát hành và IPO của các doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch có thể đạt khoảng 289,5 nghìn tỷ đồng, cao hơn 86,5% so với mức huy động thực tế năm 2025 và vượt 53,7% so với bình quân 5 năm gần nhất. Đây là quy mô lớn nhất kể từ giai đoạn sôi động năm 2021.

Điều đáng chú ý là không chỉ giá trị tăng, mà cấu trúc nguồn cung cũng đang thay đổi. Khi phần lớn kế hoạch phát hành còn treo ở phía trước, áp lực không dàn trải mà có thể tập trung vào những tháng cuối năm 2026. Nếu quá trình triển khai diễn ra đồng loạt, thị trường sẽ đối diện với hiện tượng “cung dồn cục”, tức lượng cổ phiếu mới được đưa ra trong thời gian ngắn, gây sức ép trực tiếp lên khả năng hấp thụ của dòng tiền.

Về mặt cơ chế thị trường, cổ phiếu cũng giống như một loại hàng hóa tài chính: giá cả chịu tác động từ tương quan giữa cung và cầu. Khi cung tăng nhanh hơn cầu, giá thường chịu áp lực điều chỉnh. Vì vậy, rủi ro ở đây không chỉ là mức giá giảm trong ngắn hạn, mà còn là khả năng nới rộng chênh lệch giữa kỳ vọng doanh nghiệp và định giá thị trường.

Ngân hàng dẫn dắt, nhưng cũng là nhóm chịu áp lực lớn nhất

Trong làn sóng tăng vốn lần này, ngân hàng là lĩnh vực đáng chú ý nhất. FiinGroup ước tính ngành này có thể huy động khoảng 128 nghìn tỷ đồng, cao gấp hơn 7 lần so với năm 2025. Những cái tên như VCB, BID, VPB, HDB, MBB hay NVB đều có kế hoạch tăng vốn đáng kể.

Về bản chất, nhu cầu này không bất ngờ. Ngân hàng là ngành cần vốn tự có lớn để mở rộng tín dụng, nâng hệ số an toàn vốn, đáp ứng chuẩn Basel và củng cố năng lực cạnh tranh. Trong môi trường tăng trưởng kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng, việc tăng vốn của các ngân hàng mang ý nghĩa hỗ trợ toàn bộ chuỗi cung ứng vốn của nền kinh tế.

Tuy nhiên, cũng chính vì quy mô phát hành quá lớn nên ngân hàng sẽ là nhóm chịu áp lực hấp thụ mạnh nhất. Nếu thị trường không đủ tiền để mua hết lượng cổ phiếu mới, giá cổ phiếu có thể bị nén, làm giảm hiệu quả của đợt huy động. Khi đó, doanh nghiệp tuy tăng được vốn nhưng chi phí vốn thực tế lại cao hơn kỳ vọng.

Chứng khoán và bất động sản: Hai câu chuyện vốn khác nhau

Bên cạnh ngân hàng, nhóm công ty chứng khoán cũng đang đẩy mạnh tăng vốn, với tổng giá trị dự kiến khoảng 48,2 nghìn tỷ đồng. Mục tiêu chủ yếu là mở rộng môi giới, tăng dư nợ margin và năng lực tự doanh. Đây là một tín hiệu cho thấy các công ty chứng khoán đang chuẩn bị cho chu kỳ giao dịch mới, nhưng nó cũng hàm ý rằng cạnh tranh trong ngành sẽ ngày càng gay gắt hơn.

Đối với bất động sản, kế hoạch phát hành khoảng 37,3 nghìn tỷ đồng, tăng 68% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu tái cấu trúc tài chính và bổ sung nguồn lực cho các dự án dài hạn. Những doanh nghiệp như NVL, FDC hay VRG đều có động cơ tăng vốn rõ ràng, nhưng thị trường lại rất thận trọng với nhóm này do rủi ro dòng tiền dự án, đòn bẩy cao và khả năng chuyển hóa vốn thành lợi nhuận còn chưa chắc chắn.

Điểm mấu chốt là: không phải mọi đợt tăng vốn đều có cùng chất lượng. Nhà đầu tư ngày càng phân biệt rõ giữa doanh nghiệp tăng vốn để mở rộng hiệu quả kinh doanh và doanh nghiệp tăng vốn để xử lý áp lực tài chính. Hai loại câu chuyện này có mức độ hấp dẫn rất khác nhau.

Dòng tiền sẽ chọn lọc hơn, không còn “mưa móc” trên toàn thị trường

Một trong những nhận định quan trọng từ các chuyên gia là dòng tiền hiện nay mang tính chọn lọc cao hơn trước. Trong bối cảnh lãi suất, kỳ vọng tăng trưởng và khẩu vị rủi ro đều thay đổi, nhà đầu tư không còn phân bổ vốn một cách rộng khắp mà tập trung vào những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, hiệu quả sử dụng vốn tốt và nền tảng tài chính lành mạnh.

Điều này làm thay đổi hẳn logic vận động của thị trường. Nếu trong các chu kỳ tăng giá trước đây, chỉ cần có thông tin phát hành là cổ phiếu có thể hưởng lợi từ kỳ vọng tăng quy mô, thì nay nhà đầu tư sẽ nhìn sâu hơn vào ROE, EPS pha loãng, kế hoạch sử dụng vốn và khả năng tạo dòng tiền tương lai.

Một đợt phát hành thành công không đồng nghĩa với việc cổ phiếu sẽ tăng giá. Nếu vốn mới không tạo ra lợi nhuận tương xứng, chỉ số EPS sẽ bị pha loãng và định giá P/E thực chất có thể kém hấp dẫn hơn. Đây là rủi ro lớn mà nhiều doanh nghiệp thường đánh giá thấp khi lập kế hoạch tăng vốn.

Kết luận

Gần 290 nghìn tỷ đồng vốn cổ phần đang chờ huy động là một con số cho thấy sức cầu vốn của doanh nghiệp Việt Nam rất lớn, nhưng đồng thời cũng là phép thử quan trọng với thị trường chứng khoán. Từ nay đến cuối năm 2026, vấn đề không còn là thiếu kế hoạch phát hành, mà là khả năng hấp thụ của dòng tiền và chất lượng của từng câu chuyện tăng vốn.

Những doanh nghiệp có chiến lược sử dụng vốn rõ ràng, tăng trưởng lợi nhuận bền vững và vị thế cạnh tranh tốt sẽ có cơ hội biến áp lực phát hành thành động lực tăng trưởng. Ngược lại, các doanh nghiệp phát hành chỉ để xử lý khó khăn ngắn hạn sẽ phải đối mặt với sự dè dặt ngày càng lớn từ nhà đầu tư.

Lịch sử cho thấy mỗi chu kỳ huy động vốn lớn đều là một bài kiểm tra về sức mạnh dòng tiền. Và trong chu kỳ này, câu hỏi quan trọng nhất không phải là doanh nghiệp cần bao nhiêu vốn, mà là thị trường sẵn sàng trả giá như thế nào cho lượng cổ phiếu mới sắp xuất hiện.