Đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam tăng mạnh: Năng lực mở rộng toàn cầu của doanh nghiệp hé lộ tín hiệu mới

Từ khóa: Đầu tư ra nước ngoài, Đầu tư trực tiếp nước ngoài, Doanh nghiệp Việt Nam, Mở rộng thị trường, Dòng vốn, Lào, Kyrgyzstan, Cơ cấu ngành, Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Mở đầu

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều biến động, 5 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng rất đáng kể. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam (bao gồm vốn cấp mới và vốn điều chỉnh) đạt 794,6 triệu USD, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là con số tăng trưởng đơn thuần, mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển của doanh nghiệp Việt Nam: từ khai thác cơ hội trong nước sang chủ động tìm kiếm không gian tăng trưởng mới tại thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, trong cùng giai đoạn, Việt Nam tiếp tục duy trì sức hút mạnh mẽ đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào. Hai dòng vốn đối lưu này cho thấy Việt Nam đang ngày càng trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới đầu tư khu vực, vừa là điểm đến, vừa là điểm khởi nguồn của các hoạt động đầu tư xuyên biên giới.

Dòng vốn ra nước ngoài tăng tốc mạnh mẽ

Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 85 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt 760,8 triệu USD, tăng 2,8 lần so với cùng kỳ. Ngoài ra, có 10 dự án điều chỉnh vốn với vốn tăng thêm 33,8 triệu USD, giảm 18,7%.

Nhìn tổng thể, tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đạt 794,6 triệu USD, tăng 2,5 lần so với cùng kỳ. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các dự án mới, chứ không phải từ việc mở rộng, điều chỉnh các dự án hiện có. Về mặt cơ cấu, đây là tín hiệu tích cực, phản ánh doanh nghiệp Việt Nam không chỉ "thêm vốn" cho các dự án cũ mà còn khai phá những hướng đi mới đa dạng hơn tại nhiều khu vực và lĩnh vực khác nhau.

Xét về cơ chế vận hành của dòng vốn, đầu tư ra nước ngoài thường chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố, bao gồm năng lực tích lũy vốn của doanh nghiệp, mức độ ổn định của môi trường kinh doanh trong nước, khả năng thâm nhập thị trường nước ngoài, cũng như các ưu đãi và ràng buộc pháp lý từ nước chủ nhà. Khi dòng vốn loại này tăng trưởng nhanh, có thể hiểu rằng các doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động hơn trong việc hoạch định chiến lược bố trí toàn cầu.

Cơ cấu ngành cho thấy đầu tư ngày càng thực chất

Xét theo cơ cấu ngành, trong 5 tháng đầu năm 2026, đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam tập trung chủ yếu vào một số lĩnh vực có tính nền tảng cao, cụ thể bao gồm:

• Xây dựng đạt 178,8 triệu USD, chiếm 22,5% tổng vốn đầu tư;
• Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí đạt 163,8 triệu USD, chiếm 20,6%;
• Kho bãi và vận tải đạt 150,5 triệu USD, chiếm 18,9%.

Cơ cấu này cho thấy đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam không còn giới hạn trong các hoạt động thương mại đơn thuần hay dịch vụ hỗ trợ, mà đang chuyển hướng sang những ngành đòi hỏi cao hơn về vốn, công nghệ và tổ chức vận hành. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi xây dựng, năng lượng và logistics đều liên quan trực tiếp đến cơ sở hạ tầng sản xuất, chuỗi cung ứng và năng lực vận hành lâu dài của doanh nghiệp tại thị trường địa phương.

Từ góc nhìn chiến lược doanh nghiệp, các lĩnh vực này có tác động lan tỏa mạnh. Ví dụ, đầu tư năng lượng có thể giúp đảm bảo nguồn cung cho các hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước ngoài; đầu tư logistics có thể tối ưu hóa lưu chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và thị trường mục tiêu; còn xây dựng thường đóng vai trò tiên phong cho những dự án quy mô lớn hơn trong tương lai.

Thị trường trọng điểm tiếp nhận vốn Việt Nam

Trong số 33 quốc gia và vùng lãnh thổ tiếp nhận đầu tư của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026, một số thị trường nhận được dòng vốn có quy mô lớn. Lào đứng đầu với 199,5 triệu USD, chiếm 25,1% tổng vốn đầu tư. Tiếp theo là Kyrgyzstan với 149,9 triệu USD, chiếm 18,9%; Vương quốc Anh với 82,8 triệu USD, chiếm 10,4%; Kazakhstan với 36 triệu USD, chiếm 4,5%; Campuchia với 32,9 triệu USD, chiếm 4,1%; Mỹ với 31,9 triệu USD, chiếm 4%; Quần đảo Virgin thuộc Anh với 30,1 triệu USD, chiếm 3,8%.

Danh sách này cho thấy một đặc điểm đáng chú ý: dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam vừa mang tính khu vực rõ rệt, vừa bắt đầu mở rộng sang các thị trường có độ phức tạp cao hơn. Lào và Campuchia, với lợi thế về địa lý, nền tảng hợp tác lịch sử, môi trường kinh doanh tương đồng và kết nối chuỗi cung ứng, vẫn là những điểm đến truyền thống. Trong khi đó, các khoản đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam tại Anh, Mỹ và một số nền kinh tế Trung Á cho thấy họ đang thử nghiệm không gian đầu tư đa dạng hơn, có thể nhắm đến thị trường, tài nguyên, hoặc cấu trúc thuế và pháp lý.

Từ góc độ chính sách, điều quan trọng không chỉ là dòng vốn chảy đi đâu, mà còn là tính bền vững của các dự án tại nước chủ nhà. Một dự án đầu tư thành công không chỉ mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia, mở rộng quan hệ kinh tế song phương và tạo nền tảng cho xây dựng chuỗi giá trị xuyên biên giới.

Ý nghĩa kinh tế: Từ "đi ra nước ngoài" đến "mở rộng năng lực quốc gia"

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, vốn đầu tư ra nước ngoài tăng trưởng liên tục trong những năm gần đây phản ánh doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tích cực tìm kiếm cơ hội kinh doanh ở nước ngoài. Điều này cho thấy năng lực tích lũy vốn, quản lý rủi ro và thích ứng quốc tế của các doanh nghiệp trong nước đang được nâng cao.

Về bản chất, đầu tư ra nước ngoài có thể được xem như một "giai đoạn trưởng thành" trong quá trình phát triển của doanh nghiệp. Khi cạnh tranh trên thị trường nội địa gay gắt hoặc biên lợi nhuận thu hẹp, việc mở rộng sang các thị trường khác giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro, tận dụng lợi thế so sánh và khai thác những cơ hội mà thị trường trong nước không còn mang lại. Tuy nhiên, so với hoạt động thuần túy trong nước, loại hình này cũng đòi hỏi năng lực cao hơn, bao gồm kiến thức pháp luật quốc tế, quản lý ngoại hối, kiểm soát chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng văn hóa.

Đáng chú ý, trong nhiều trường hợp, các dự án đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài đã mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội rõ rệt cho nước chủ nhà, đồng thời nhận được đánh giá tích cực từ chính quyền địa phương. Điều này góp phần củng cố hình ảnh của doanh nghiệp Việt Nam, không chỉ được xem là nhà đầu tư theo đuổi lợi nhuận, mà còn là đối tác có trách nhiệm, đóng góp vào phát triển hạ tầng, việc làm và kết nối thị trường.

Song song đó, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của vốn quốc tế

Trong khi đầu tư ra nước ngoài phát triển, Việt Nam tiếp tục đóng vai trò quan trọng là điểm đến của vốn đầu tư nước ngoài. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đăng ký của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chảy vào Việt Nam (bao gồm vốn cấp mới, vốn tăng thêm và vốn góp, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài) đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ.

Trong đó, có 1.576 dự án mới được cấp phép với tổng vốn đăng ký đạt 14,84 tỷ USD. Mặc dù vốn đăng ký mới chỉ tăng 1,7% so với cùng kỳ, nhưng quy mô này vẫn tương đương 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh chất lượng dòng vốn đang được cải thiện, với các dự án có quy mô lớn hơn và tính tập trung cao hơn.

Xét về cơ cấu ngành, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút FDI nhiều nhất với 9,64 tỷ USD, chiếm 65% tổng vốn đăng ký mới. Tiếp theo là sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước và điều hòa không khí với 2,45 tỷ USD, chiếm 16,5%. Các ngành khác tổng cộng 2,75 tỷ USD, chiếm 18,5%.

Sự tồn tại đồng thời của hai dòng vốn đối lưu này cho thấy Việt Nam đang ở một vị thế đặc biệt: vừa thu hút vốn quốc tế để thúc đẩy công nghiệp hóa, vừa xuất khẩu vốn ra nước ngoài để mở rộng tầm ảnh hưởng của doanh nghiệp trong nước. Đây là cấu trúc điển hình của một nền kinh tế đang nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Kết luận

Số liệu trong 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn và có chiều sâu hơn. Tổng vốn đầu tư đạt 794,6 triệu USD, tăng 2,5 lần so với cùng kỳ; số lượng dự án mới gia tăng và thị trường đầu tư đa dạng hơn, phản ánh rõ nét quá trình quốc tế hóa của doanh nghiệp Việt Nam đang diễn ra ngày càng nhanh.

Về dài hạn, đây là tín hiệu tích cực đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi các doanh nghiệp trong nước có khả năng đầu tư ra nước ngoài, điều đó cho thấy họ đã tích lũy đủ kinh nghiệm, vốn và năng lực quản lý cần thiết để tham gia thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, để thúc đẩy xu hướng này phát triển bền vững, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hỗ trợ thông tin thị trường, quản lý rủi ro và kết nối ngoại giao kinh tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đầy bất định, đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam không chỉ là thước đo năng lực doanh nghiệp, mà còn là tín hiệu quan trọng cho thấy Việt Nam đang chuyển mình từ một điểm đến đầu tư thành một chủ thể đầu tư chủ động, linh hoạt và có tầm nhìn toàn cầu.